15) رسوب کلسیم در تاندون شانه چیست و چگونه درمان می شود؟

 

 

توجه

 

   در این وبلاگ مطالب آموزشی در باره بیماریهای شایع شانه و آرنج گذاشته شده است. عنوان این مطالب در سمت چپ همین صفحه در قسمت "صفحات اختصاصی" مشاهده می شود. برای باز کردن هر کدام از صفحات، روی عنوان آن کلیک کنید.

خواهشمند است قبل از مطالعه آنها به نکات زیر توجه فرمایید:
1)  مطالب آموزشی موجود در این وبلاگ، فقط برای آگاهی بیشتر بیماران است و هرگز نمی‌تواند جایگزین معاینه و بررسی توسط پزشک گردد؛ چرا که بیماریهای مختلف ممکن است علائم شبیه به هم داشته باشند وگاهی عدم توجه به این موضوع می‌تواند درمان یک بیماری مهم را به تأخیر بیندازد.

2) استفاده از مطالب این وبلاگ در صورتی که هیچگونه تغییری در آن داده نشود و منبع آن (نویسنده و آدرس وبلاگ) ذکر گردد، بلامانع است.

 

 

رسوب کلسیم در تاندون شانه
(Calcific Tendinitis) (Calcific Tendonitis)

تعریف 
 
رسوب کلسیم(Calcium Deposit)  در تاندون شانه یک بیماری با علت ناشناخته است که باعث می شود املاح کلسیم در تاندون روتاتور کاف شانه رسوب کرده و درد شانه رخ دهد. در اکثریت موارد پس از مدتی کلسیم برداشته و جذب می شود و بیماری از بین می رود؛ اما ممکن است که از بین نرود و یا باعث درد زیاد و یا مشکلاتی شود که حتی  به عمل جراحی هم نیازشود.

 آناتومی تاندون روتاتور کاف شانه  (Rotator Cuff Tendon)

به تاندون روتاتور (روتیتور)  کاف شانه،  اصطلاحاً " تاندون سر شانه " هم گفته می شود که یک غلط مصطلح است. در حقیقت این تاندون از تاندون چهارعضلۀ جداگانه تشکیل شده است. این عضلات عبارتند از:

1) سوپرااسپیناتوس (supraspinatus)

2) اینفرااسپیناتوس (infraspinatus)

3) ساب‌ اسکاپولاریس (subscapularis)

4) ترس مینور (teres minor)

  این عضلات از استخوان کتف  (اسکاپولا scapula) شروع شده و پس از تبدیل شدن به تاندون، تاندون آنها به یکدیگر وصل شده ، یک تاندون پهن تشکیل داده و در نهایت به سر استخوان بازو بر روی دو برجستگی تکمه‌ای شکل کوچک و بزرگ (lesser and grater tuberosities) وصل می‌شوند. این تاندون، سر استخوان شانه را در مفصل شانه نگه میدارد و کمک می کند که  بازو به داخل و خارج ‌بچرخد و بخصوص در بالا آوردن بازو نقش اساسی دارد. شایعترین جایی که کلسیم رسوب می کند قسمتی از تاندون روتاتور کاف است که مربوط به عضله سوپرااسپیناتوس می باشد.

علت رسوب کلسیم در تاندون شانه
 
هنوزعلت اصلی این بیماری شناخته نشده است، ولی هیچگونه ارتباطی با مصرف کلسیم توسط بیمار ندارد. در ضمن هیچ ارتباطی بین این بیماری و پوک بودن یا نبودن استخوان (استئوپوروز Osteoporosis) دیده نشده است. یعنی چه استخوانهای بیمار پوکی داشته باشند یا نداشته باشند، و چه بیمار کلسیم کم مصرف کند یا زیاد مصرف کند ربطی به این بیماری ندارد. گاهی در همین قسمت از تاندون ممکن است نیمه پارگی تاندون وجود داشته باشد که ناشایع است.

  ابتدا جنس قسمتی از بافت تاندون تغییر می کند و آماده رسوب کلسیم می شود. کم کم املاح کلسیم رسوب می کنند و سفت می شوند و قوامی شبیه گچ نم زده به خود می گیرند. معمولاً ابعاد این ضایعه حدود نیم تا یک و نیم سانتیمتر است ولی ممکن است بزرگتر هم باشد و یا بیش از یک رسوبایجاد شود. پس از مدتی کلسیم به تدریج شروع به ذوب شدن می کند، نرم می شود و قوامی شبیه خمیر دندان پیدا می کند، و در همین مرحله هم هست که ممکن است دردهای شدیدی رخ دهد و بیمار را به اورژانس بکشاند. در مرحله بعدی املاح کلسیم کاملاً جذب و برداشته می شوند و کم کم تاندون جنس و قوام اصلی خود را بدست می آورد.

مشخصات سنی ، جنسی و دوره بیماری
  این بیماری عمدتاً در سنین میانسالی بروز می کند و در مردان و زنان تقریباً مساوی است.

  همانطور که ذکر شد در اکثریت موارد پس از مدتی کلسیم برداشته و جذب می شود و بیماری از بین می رود؛ اما ممکن است که از بین نرود و یا باعث درد زیاد و یا مشکلاتی شود که حتی  به عمل جراحی هم نیازشود.

  طول دوره بیماری متغیر است وممکن است از چند ماه تا چند سال طول بکشد وگاهی بندرت هرگز از بین نمیرود.

علائم رسوب کلسیم در تاندون شانه
  علامت اصلی درد است و بیشتر به این خاطر رخ می دهد که تجمع و رسوب کلسیم باعث ضخیم شدن موضعی تاندون روتاتور کاف شده و بدنبال آن موقع حرکت شانه بخصوص در حرکات بالای سر، موجب گیر کردن تاندون بین دو استخوان زیر و روی خودش می شود که دردناک است. این حالت، نوعی از انواع بیماری یا سندرم گیر کردن تاندون روتاتور کاف(Impingement Syndrome)  است و باعث می شود بیمار نتواند خوب کار کند یا ورزش نماید.  (برای بیشتر دانستن در مورد بیماری گیر کردن تاندون روتاتور کاف به صفحه 6 همین وبلاگ به آدرس زیر مراجعه کنید: http://shoulderelbow.persianblog.ir/page/6)

  پس از مدتی با پیشرفت بیماری ممکن است که درد در حالت استراحت و حتی شب و موقع خواب هم ایجاد شود و مانع خواب بیمار گردد. گاهی هم ممکن است موقع ذوب شدن و برداشته شدن کلسیم درد بسیار شدیدی رخ دهد که بیمار به اورژانس مراجعه نماید و فقط با مسکنهای قوی کنترل شود. این حالت با بعضی از بیماریهای دیگر شانه بخصوص عفونت چرکی و حاد شانه اشتباه می شود که با گرفتن عکس رادیولوژی که رسوب کلسیم را نشان میدهد و نیز انجام آزمایش خون برای رد کردن عفونت به تشخیص می رسیم. به هر حال حتی همین مرحله درد شدید هم خطری ندارد و معمولاً با مسکن و فیزیوتراپی درمان می کنیم ولی اگر خوب جواب نداد جراحی می کنیم.

تشخیص رسوب کلسیم در تاندون شانه
  تشخیص با گرفتن شرح حال بیمار و پرسیدن از سابقه و وضعیت بیماری شروع می شود؛ سپس بیمار کاملاً  معاینه می گردد. گرفتن عکس ساده الزامی است و اگر عکس کیفیت و وضعیت خوب داشته باشد تقریباً همیشه رسوب کلسیم را نشان می دهد و معمولاً  نیازی به استفاده از MRI یا CT scan  و ... نیست. اما گاهی برای رد کردن سایر ضایعات همراه بخصوص پارگی تاندون روتاتور کاف ممکن است از MRI استفاده شود.

 

درمان رسوب کلسیم در تاندون شانه

الف) درمان غیر جراحی

  درمان اصلی، درمان غیر جراحی است.

1) آموزش به بیمار

  توصیه می‌شود بیماران برای مدتی از انجام کارها و ورزش‌های بالای سر پرهیز کنند و همزمان ورزش‌های مخصوصی را روزانه در منزل انجام دهند. این ورزش‌ها هم برای تقویت عضلات روتاتور کاف است و هم برای کشیدن و آزاد کردن سفتی‌های کپسول مفصلی است و هدف از آنها پایین آوردن سر استخوان بازو است که امکان گیر کردن تاندون را کمتر می‌کند.

2) فیزیوتراپی

   معمولاً فیزیوتراپی هم برای بیماران نوشته می‌شود و منظور از آنهم اینست که بخصوص با ورزش درمانی به بیمار کمک کنند. اگرچه استفاده از دستگاههای موجود در مراکز فیزیوتراپی هم مفید است اما اساس درمان بر حرکات ورزشی و کاهش درد است و بنابراین نیازی به اسفاده از دستگاههای گرانقیمت و هزینه‌برمثل لیزردرمانی نیست. مهم اینست که بیماران یاد بگیرند که در منزل چگونه تمرینات ورزشی را انجام دهند.

3) دارو

  علاوه برموارد فوق دارو هم به بیمار داده می شود که آنهم یک مسکن معمولی است و معمولاً همراه با آن از یک آرامبخش و یک ژل مسکن هم استفاده می شود. اصولاً اثر همه مسکن‌ها مثل هم است و فرقی بین انواع آنها یا خارجی یا داخلی بودن آنها نیست، ولی بعضی بیماران ممکن است به بعضی مسکنها بهتر جواب بدهند و از طرفی براساس عوارض جانبی مسکنها که ممکن است با یکدیگر فرق داشته باشد و پزشک با لحاظ کردن این موارد یکی از آنها را نسخه می‌کند.

داروهای گرانقیمت و عمدتاً خارجی که بعنوان غضروف ساز یا تقویت کننده‌های استخوان و مفاصل و...شناخته می‌شوند اصلاً و ابداً هیچ تأثیری بر این بیماری ندارند و عملاً بمعنای بیرون ریختن پول بیمار است.

4) تزریق کورتون به مفصل شانه

  در این بیماری، تزریق آمپول به شانه که همیشه هم کورتون بهمراه ماده بی‌حسی است، مورد سؤال می‌باشد و باید سعی شود که اجتناب گردد؛ چون به جذب کلسیم وبهبودی تاندون کمک نمی‌کندولی درد را کنترل می‌کند. همچنین ثابت شده که تزریق کورتون جذب کلسیم را به تأخیر می اندازد و پس از مدتی بیماری دوباره برمی گردد. با همه این توضیحات، در مواردبسیار نادری برای تأیید تشخیص و یا کاهش موقت درد که بیمار بتواند تمرینات فیزیوتراپی را تحمل کند ممکن است آنهم فقط یکبار تزریق به شانه انجام شود.

  درمانهای فوق که به "درمان‌های غیر جراحی" شناخته می‌شوند برای مدتی ادامه می‌یابد که طول این دوره از بیماری تا بیمار دیگر برحسب وضعیت بیماری، سن،شغل و ... متفاوت است. و اغلب بیماران با این روش بهبودی می یابند.

ب) درمان جراحی

  اگر بهبودی کامل حاصل نشد و درد و ناراحتی بیمار ادامه یابد و کار وفعایت بیماررا تحت تأثیر قرار دهد و یا علائم بیماری بدتر شود، باید جراحی انجام گیرد تا بیمار راحت شود و بتواند راحت بخوابد، کار کند و ورزش نماید.

انواع عملهای جراحی برای رسوب کلسیم در تاندون شانه:

  عمل جراحی به سه صورت قابل انجام است، تخلیه با سوزن زدن، جراحی باز و جراحی آرتروسکوپیک.

1) تخلیه با سوزن زدن

  در این روش با بی حسی موضعی و یا بیهوشی پس از شستشوی کامل شانه با مواد ضد عفونی یک سوزن بسیار بزرگ درون محل رسوب کلسیم گذاشته می شود. مقداری سرم (معمولاً همراه با ماده بی حسی) به محل ضایعه تزریق شده و دوباره به درون سرنگ کشیده می شود و چندین بار تکرار می گردد تا کلسیم کم کم حل و رقیق شده و خارج گردد.

2) جراحی باز

  در این روش یک برش کوچک سر شانه ایجاد شده و کلسیم از محل ضایعه برداشته می شود.

3) جراحی آرتروسکوپیک

  در جراحی آرتروسکوپیک که به غلط  "لیزری" هم گفته می شود و در حقیقت هیچ ربطی هم به لیزر ندارد، وسیله ای به ابعاد یک خودکار از یک سوراخ در پشت شانه وارد مفصل می شود که هم نور را به مفصل می تاباند و هم تصویر داخل شانه را می گیرد و به یک مونیتور منتقل میکند و جراح با نگاه کردن به آن، درون مفصل را می بیند، سپس از طریق سوراخهای دیگری وسایلی را به مفصل می فرستد و همان کارهایی را که در جراحی باز گفته شد انجام می دهد.  

  کدام روش جراحی بهتر است؟
هر کدام از این روش های جراحی معایب و مزایایی دارند و هیچکدام بطور مطلق بهتر از دیگری نمی باشند. مثلاً درد پس از عمل در روش آرتروسکوپیک کمتر است، ولی در روش باز دید جراح باز تر است وطول مدت عمل هم کمتر است. روش تخلیه با سوزن برای مرحله ای که کلسیم سفت و با قوام گچی است و یا اگر چند نقطه رسوب باشد مناسب نیست.

  در مجموع جراح بر اساس جمیع جهات (شرح حال بیمار، معاینه بالینی، بررسی عکسها و...) یکی از روش ها را بیشتر به صلاح بیمار میداند و آنرا پیشنهاد می نماید.

مراحل پس از جراحی

  برحسب نوع عمل جراحی و وضعیت تاندون و ... معمولاً مدت 1 تا 3 هفته دست بیمار به گردنش آویزان می شود، سپس تمرینات ورزشی شروع می گردد و اغلب برای بهتر شدن نتیجه از فیزیوتراپی هم کمک گرفته می شود.

 

                                                               دکتر مرتضی نخعی امرودی
                                                                ارتوپد، جراح شانه وآرنج
                                                    عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران

آدرس وبلاگ آموزشی دکتر نخعی:  http://shoulderelbow.persianblog.ir

 

 

این مطلب قبلاً با کمی تغییردر هفته نامه سلامت، با نام " کلسیم در شانه خانه می کند " و به آدرس زیر چاپ شده است:

 http://salamatiran.com/NSite/FullStory/?Id=48432&Title=کلسيم%20در%20شانه%20خانه%20مي%20کند&type=2

/ 0 نظر / 465 بازدید